معاون اجرایی اداره کل شهر سازی در گفتگو با حیات: طراحی و ساماندهی فضاهای شهری برای دسترسی جانبازان الزامی است
سهیلا صادق زاده گفت: مدیران شهری مکلف به طراحی و معماری صحیح فضاها و معابر شهری برای بهره برداری تمامی اقشار جامعه هستند یک شهروند جانباز و معلول از حقوق اجتماعی برابری با سایر شهروندان برخوردار است و این حقوق برابر، شامل امکان دسترسی آسان به اماکن مختلف شهری و معابر مناسب برای رفت و آمد نیز می باشد که از جمله وظایف مدیران شهری است.
شهرنشینی قوانین خاص خود را دارد که عبارت است از احترام به حقوق دیگران، در نظر گرفتن منافع جمعی، فرهنگ صحیح رانندگی که می تواند ما را در رسیدن به یک شهر قابل دسترس برای همه شهروندان یاری کند که البته نیاز به فرهنگ سازی توسط رسانه ها دارد.
در اصل، رسانه نقش تاثیر گذاری در نهادینه کردن عمل به ویژگی های انسانی در تامین حقوق شهروندی بر عهده دارد، به همین انگیزه پایگاه خبری حیات گفتگویی را با مهندس سهیلا صادق زاده، معاون اجرایی اداره کل شهرسازی و طرح های شهری شهرداری تهران انجام داد که شرح آن را در ادامه می خوانید:
در طراحی شهری طبق قانون باید حداقل خدمات و امکانات شهری بصورت یکسان در اختیار تمام اقشار بویژه جانبازان و معلولان قرارگیرد. شهر ایده آل و مناسب باید به گونه ای طراحی شود که فعالیت تمامی افراد جامعه از هر قشر و با هرمحدودیتی رافراهم کند. یک شهروند جانباز و معلول، سالمند و کودک، از حقوق اجتماعی برابری با سایر شهروندان برخوردار است و این حق و حقوق برابر، شامل امکان دسترسی آسان به اماکن مختلف شهری و معابر مناسب برای رفت و آمد این قشر جامعه نیز میباشد با این حال شهرهای ما به ویژه تهران تطابقی با نیازهای این قشر جامعه ندارد علت چیست؟
برای این که شهری داشته باشیم تا معلولان و جانبازان هم مانند دیگر شهروندان عادی بتوانند از فضاهای آن به راحتی استفاده کنند نیاز به رعایت ضوابطی در طراحی های جدید فضاهای شهری و نیز مناسب سازی فضاهای قدیمی برای این عزیزان داریم، ضوابط و مقرراتی برای شهرسازی و معماری درسال 78 توسط شورای عالی شهرسازی و معماری تصویب شد که در جهت تطابق ساختمان ها و فضاهای شهری با محدودیت های معلولین، جانبازان، سالمندان و کودکان است. رعایت این ضوابط برای ساختمانهایی که تعداد طبقات آنها منجر به استفاده از آسانسور می شود ضروری است و ملاک کار شهرداری برای صدور پروانه پایان کار در ساخت و ساز ها می باشد. همچنین این الزامات باید توسط شهرداری ها در طراحی و ساخت فضاهای شهری مانند خیابان ، پیاده رو و پل پیاده سازی شود.
چرا هنوز معابر و فضاهای شهری زیادی وجود دارد که برای بهره برداری جانبازان و معلولان مناسب سازی نشده است؟
در بحث مناسب سازی به فضاها و سازه هایی پرداخته می شود که قبلا ساخته شده اند این ساختمان ها و طراحی ها نیاز به شناسایی و سپس مناسب سازی دارد. بر این اساس فهرستی از بخش هایی در فضاها و اماکن عمومی و طراحی های شهری قدیمی که نیاز به مناسب سازی دارد تهیه و در اختیار ماموران شهرداری گذاشته شده است تا ضمن بازدید و بررسی سطح شهر، موارد نامناسب را برای بهسازی گزارش دهند بر همین اساس، سال گذشته معابر و وسایل تفریحی و ورزشی و مبلمان 22 پارک در 22 منطقه تهران برای جانبازان و معلولان مناسب سازی شد. ما قصد داریم هر سال یکی از مناطق تهران را مناسب سازی کنیم و بر این اساس، امسال 350 میلیون تومان اعتبار برای انجام تطابق منطقه 12 با نیازهای جانبازان و معلولان در نظر گرفته شده است.
گاه دیده می شود، خیابان یا معبری(پیاده رو) که مناسب سازی شده، با ایجاد موانعی(مثل نصب میله آهنی) از سوی نهادهای شهری یا راهنمایی رانندگی، راه بر جانبازان و معلولان بسته شده است، چرا تاوان تخلف برخی موتورسواران و رانندگان اتومبیل و یا حتی سازمان ها و نهادها را باید جانبازان و معلولان بدهند؟
متاسفانه، همانطور که گفتید گاهی تاوان کار اشتباه و غلط برخی رانندگان و موتورسوارها را جانبازان و معلولان می دهند، مانند نصب میله های اهنی در معابر که مانعی می شود بر سر راه این عزیزان، حتی دیده شده بعضی ادارات و سازمان ها به دلایلی این میله ها و موانع را نصب می کنند. مدیران شهری مکلف به طراحی و معماری درست فضاها و معابر شهری برای بهره برداری تمامی اقشار جامعه هستند ولی رسانه های ما نیز به طور جدی باید به این مسایل از جمله فرهنگ شهرنشینی، احترام به حقوق دیگران، فرهنگ صحیح رانندگی بپردازند بحث اقدامات ترویجی، تشویقی خیلی مهم است باید تمامی رسانه ها انجام کارهای درست را بین مردم و سازمان ها فرهنگ سازی کنند باید مالکان حقیقی و حقوقی و شهروندان جامعه توجه کنند که از جلوی آپارتمان مسکونی یا سازمان ها و نهادهای اداری، همه افراد کوچک، بزرگ، جانباز، معلول و سالم عبور می کنند یا از پل های ورودی و معبرها می گذرند. رسانه ها و صدا سیما باید این مسایل را مطرح کنند و از طرفی باید آموزش داده شود تا رعایت این گونه مسایل برای همه فرهنگ سازی شود ضمن این که شهرداری ها هم وظایف خود را با نظارت و کنترل و برنامه ریزی های لازم انجام دهند.
طبق قانون شیب رمپ در نظر گرفته شده برای جانبازان و معلولین حداکثر باید 8 درصد و عرض مفید رمپ، حداقل10/1متر درنظر گرفته شود که در اکثر سازه ها رعایت نمی شود و می بینیم که پایان کار هم دریافت می کنند، چرا؟
پایان کار زمانی داده می شود که تمام قوانین رعایت شده باشد، ما در معاونت شهرسازی و معماری بازرسی دوره ای داریم تا ضمن شناسایی این تخلفات در سطح شهر، مالکان را ملزم به اصلاح کنند، ناظران شهرداری باید به موقع گزارش این تخلف ها را به شهرداری اعلام کنند تا هر چه سریع تر اخطاریه اصلاح برای مالکان متخلف صادر شود.
بر اساس مشاهدات، شهرداری ها در خصوص مناسب سازی محیط های شهری برای معلولان و جانبازان اقدام موثری انجام نداده اند . این درحالیست که براساس ماده2 قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، تمامی وزارتخانه ها و سازمان ها و موسسات و شرکت ها ی دولتی و نهادهای عمومی و انقلابی موظفند در طراحی و تولید و احداث ساختمان ها و اماکن عمومی و معابر و وسایل خدماتی به نحوی عمل کنند که امکان دسترسی و بهره مندی برای تمامی افراد دارای ناتوانی جسمی و حرکتی مانند جانبازان و معلولان ایجاد شود.
همانطور که اشاره کردم، ما بازبینی های دوره ای داریم و بر همین اساس بررسی ها و مشاهدات ماموران ما در سال گذشته نشان داد، از هر 4 ساختمان یکی مناسب سازی نشده است که گزارش دادیم تا شهرداری آن ها را مکلف به مناسب سازی کند، در مورد ساختمان ها جدید، پیش شرط گرفتن پایان کار رعایت ضوابط قانونی در این زمینه است در غیر این صورت پایان کار از سوی شهرداری داده نخواهد شد.
متاسفانه در نقاط مختلف شهرها از جمله تهران، شاهد افتتاح ساختمانها ، اماکن عمومی ، از قبیل مدارس، دانشگاهها، مساجد ، مراکز درمانی، اماکن ورزشی و معابر جدیدی هستیم که ضوابط و مقررات ویژه معلولین و جانبازان را رعایت نکرده اند آیا این مشکل ناشی از نحوه نظارت از سوی شهرداری است؟
مهندسان ناظر ساختمان از سوی سازمان نظام مهندسی معرفی و حمایت می شوند بر اساس قانون سازمان نظام مهندسی وظایف مهندسان ناظر در فرآیند ساخت و ساز به طور کامل تشریح شده است. مطابق این قانون ،مهندسان ناظر بر اساس تخصص خود در زمینه های عمران ، معماری، مکانیک و برق تعرفه کاملا تعریف شده ای دارند که باید ضمن انجام آن از تخلفات جلوگیری کنند. ساختمانهایی که بیشتر از 3 یا 4 طبقه(بر اساس ارتفاع ساختمان مشخص می شود) باید اسانسور داشته باشند. از طرف دیگر ساختمان هایی که عرض آن ها کم است باید برای سهولت استفاده جانبازان و معلولان بالابر بگذارند.هر گونه تخلف از قانون مانع از دریافت پایان کار می شود.از سوی دیگر، هر تخلفی باید از سوی مردم یا ناظران و بازرسان به شهرداری گزارش شود تا اقدامات لازم جهت رفع تخلف صورت گیرد.